TA STRONA UŻYWA COOKIES. Korzystając z tej strony wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Więcej...

Co zwiedzić?

Nie ma jeszcze oceny ?

Kaplica Zygmuntowska - Kaplice Katedry Wawelskiej

Typ obiektu:
kaplica 
Kraj:
Polska
Województwo:
małopolskie 
Powiat:
Kraków 
Miejscowość:
Kraków    zobacz na mapie 
Ulica:
Wawel 5

autor: Marekwica Piotr

Nie bez powodu bywa nazywana perłą polskiego renesansu. Powstała na miejscu wcześniejszej, gotyckiej, ufundowanej przez Kazimierza Wielkiego w 1340 r. Choć pierwsze projekty Bartolomeo Berrecci (sprowadzony specjalnie z Florencji) przedstawił już w 1517 r., nie śpieszono się z rozpoczęciem budowy. Kaplica Zygmuntowska powstawała przez dziewięć lat (1524-1533). Berrecci zgromadził wokół siebie wybitnych włoskich artystów. W pracach nad projektem wzięli udział Antoni z Fiesole, Mikołaj de Castiglione, Filip z Fiesole, Bernardinus Zanobi de Gianotis, Jan Cini ze Sieny, Giovanni Maria Padovano, Jan Soli.

Kaplicę wzniesiono na planie kwadratu. Przykrywa ją charakterystyczna kopuła, w latach 1591-1592 z zewnątrz bajecznie ozłocona. Złocenie, tak odróżniające ją od reszty katedry, dodano z inicjatywy Anny Jagiellonki. Odgradzająca kaplicę od ambitu brązowa krata wyszła z norymberskiego warsztatu Hansa Vischera na początku lat 30. XVI w. Na kracie umieszczono herby Polski, Litwy i rodowy emblemat Sforzów. Warto zwrócić uwagę na wiszące nad wejściem XVI-wieczne portrety: w środku Zygmunta Starego (kopia oryginału z 1547 r.), a po bokach Anny Jagiellonki w stroju koronacyjnym i wdowim.

Wnętrzu nadają ton delikatna czerwień marmurów i bogate złocenia. Całą powierzchnię ścian pokrywają rzeźbione ozdoby, przy powstawaniu których szczególnie odznaczył się Jan Cini ze Sieny. Jego dziełem są dekoracje groteskowe i arabeskowe, a także ornamentacja roślinna i mitologiczna. Na wprost wejścia wzrok przykuwa nagrobek królowej Anny Jagiellonki, autorstwa Santiego Gucciego. Ciekawie przedstawia się powstała w latach 1527-1529 ława z parą brązowych aniołków podtrzymujących koronę. Płyta nagrobna położona została jeszcze za życia królowej w latach 1574-1575. W środkowej części, nad pomnikiem, widnieje XVI-wieczny medalion z orłem.

Ołtarz w kaplicy (1531-1538) ufundował Zygmunt Stary. Dzieło zbudowano według projektu Hansa Dürera, a jako wykonawców wskazuje się kilku artystów norymberskich. Gdy obraz jest otwarty, można podziwiać niezwykłe płaskorzeźby maryjne wyrzeźbione w srebrze przez Melchiora Baiera. Artysta oparł się na mosiężnych odlewach Pankracego Labenwolfa, powstałych przy użyciu drewnianych modeli Piotra Flötnera. To nie jedyny udział Baiera i Flötnera w ozdabianiu kaplicy Zygmuntowskiej. Ten ostatni zaprojektował dla Baiera srebrne świeczniki, stojące na mensie ołtarza. Przy zamkniętym ołtarzu widoczne są namalowane przez Georga Pencza sceny Męki Chrystusa. Niektóre ujęcia w scenach przedstawionych na ołtarzu zaczerpnięte zostały z grafik Albrechta Dürera.

Naprzeciw ołtarza znajdują się dwa królewskie grobowce ostatnich Jagiellonów. Początkowo wnękę wypełniał tylko jeden grobowiec - Zygmunta Starego, ustawiony zresztą jeszcze za życia władcy. Po śmierci Zygmunta Augusta pierwszy sarkofag podniesiono i zmniejszono, by niżej mógł zmieścić się jeszcze jeden nagrobek. Pomnik Zygmunta I Starego (górny) wyrzeźbił Bartolomeo Berrecci lub - jak twierdzą niektórzy - Jan Maria Padovano. Jako autora posągu Zygmunta Augusta (sarkofag dolny) wymienia się Santiego Gucciego. Przy grobowcach stoją rzeźby przedstawiające świętych: Floriana (z lewej strony) i Wacława (po prawej).

W XVI w. w Polsce rozpowszechnił się typ rzeźby nagrobnej zwanej sansovinowską, od nazwiska włoskiego rzeźbiarza Andrei Sansovino (1460-1529), autora m.in. nagrobka kardynała Sforzy w kościele Santa Maria del Popolo w Rzymie. Posąg tego rodzaju jest o tyle charakterystyczny, że przedstawia leżącą swobodnie postać z głową wspartą na ręce i nogą ugiętą w kolanie. Patrząc na taką figurę, można odnieść wrażenie, że zmarły budzi się ze snu, gotowy w każdej chwili wstać i wrócić do życia. Bartolomeo Berrecci tak właśnie przedstawił Zygmunta Starego. Z późniejszych lat pochodzi wykonany przez Berrecciego nagrobek biskupa Piotra Tomickiego, już przez współczesnych uznany za genialne dzieło.

Pomiary wykonane metodą laserową pokazały, że kopuła kaplicy ma kształt elipsy. To pierwsze tego typu rozwiązanie w Europie. Co ciekawe, architekci europejscy zaczęli je stosować dopiero w połowie XVII stulecia, czyli znacznie później, niż zrobił to twórca kaplicy Zygmuntowskiej. Elipsa kopuły w Krakowie to jeszcze jeden dowód na niezwykłość tego miejsca i geniusz Berrecciego.

Podążając z kaplicy Zygmuntowskiej do kaplicy Wazów, trzeba zatrzymać się przed witrażami Józefa Mehoffera w oknach transeptu. Zaprojektowane i zrealizowane w latach 1910-1912, przedstawiają Matkę Boską Bolesną oraz wyobrażenie Geniuszu Cierpienia.

Opis na podstawie przewodnika Kraków i okolice.

 


powrót

Komentarze

Zaloguj się » przed dodaniem komentarza (tylko osoby zalogowane mogą oceniać obiekty!)

+ dodaj komentarz

Brak komentarzy - Twój może być pierwszy!

Komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników serwisu. Wydawnictwo PASCAL nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.